عاشق اصفهانى آقا محمد عاشق اصفهانى از شعراى قرن دوازدهم هجرى كه در سال 1111 ه ق . در اصفهان به دنيا آمد . او با پيشه‌ى خياطى روزگار مىگذرانيد و به قناعت و ديگر صفات نيك شهرت داشته است . آقا محمد از طرفداران رستاخيز ادبى و مخالف سبك شعر ( فارسى - هندى ) بود . اين سبك در زمان سلاطين مغول در ايران معمول گرديده بود . شيوه شاعران قديم خراسان و عراق را تجديد كرد ( يعنى بازگشت به سبك سعدى و حافظ ) و بر اين قالب شعر مىسرود . اشعارش در شيوه‌ى غزل‌سرايى طرزى دلپسند دارد زيرا فن اصلى او غزلسرايى است و در غزلهايش بيشتر مضامين عاشقانه ديده مىشود . بهر حال او شاعرى است كه رنج عشق و حرمان را چشيده و همواره سوز و گداز خود را با الفاظى ساده بيان مىكند و به همين دليل تخلّص خود را صادقانه « عاشق » اختيار كرده است . عاشق با شاعران هم عصر خود در اصفهان چون آذر بيگدلى ، هاتف اصفهانى و صباحى كاشانى انجمن شعرى داشته و به احتمال ، رياست آن نيز بر عهده‌ى او بوده است . ديوان شعر او شامل قصايد ، غزليات ، قطعات و رباعيات مىباشد . مضامين رباعيات او به رباعيات خيّام نزديك است . عاشق در سال 1111 هجرى در بحبوحه‌ى وقايع و مصائب در اصفهان متولد شد . تولدش مصادف با اوايل سلطنت شاه سلطان حسين صفوى بود . عاشق در اوان جوانى شروع به شعر و شاعرى نمود كه مصادف بود با حمله‌ى افاغنه ، قتل و غارت و كشمكش‌هاى داخلى ايران . اين دوران مردم ايران هيچگاه شب ، خواب راحت و روز ، آسايشى نداشتند و خيلى تسلّط روحى مىخواست كه با تمام اين بدبختىها اشخاصى بتوانند گرد دانش و ادب و ادبيات بگردند . پس از انقراض سلسله‌ى صفويه و ظهور سلسله‌ى افشاريه و روح جهانگيرى نادر شاه افشار كه تقريبا تمام مدّت سلطنتش صرف جهانگشايى و استقرار امنيّت بود هيچگاه مشوّق دانش و دانشمندان و هنرمندان نبود ، و بعد از قتل نادر شاه افشار هم به علت ملوك الطوايفى و تشكيل دولت جديد « زنديه » در اغلب نقاط كشور جنگ و كشمكش بود و سلاطين اين چند سلسله ، فرصتى نداشتند كه فضلا و بزرگان علم و دانش را در نقطه‌اى تمركز داده و يا تشويقى از آنان بنمايند و در توسعه‌ى فرهنگ و ادب كوششى روا دارند و وضع عهد صفوى را رونق دهند . اما اهل ادب خود مجمع تشكيل مىدادند تا آثار علمى و ادبى و هنرى را به معرض استفاده عموم بگذارند . در آن زمان سعى به بازگشت به سبك عراقى بود زيرا از ابتداى تسلّط مغول در ايران شعرا سبك ساده عراقى را رها كرده و سبك هندى ، اختيار نموده بودند . شعراى پيشگام در اين مرحله از اهمّيتى ويژه برخوردارند ، كه عاشق اصفهانى از جمله‌ى اين شاعران است ، كه اشعارش حاكى از روانى و سلاست بيان و سلامت گفتار مىباشد و اين خود خدمتى در راه اصلاح شعر فارسى بوده است . به تبعيّت از اين انجمن و بازگشت شعرا به سبك عراقى ، عده‌اى از نويسندگان بزرگ زمان شيوه‌ى معمول نثر فارسى كه آن هم دچار انحطاط شده بود را كنار گذاشتند و تحوّلى در نثر فارسى پديد آوردند و ساده‌نويسى را رواج دادند . عاشق اساسا شغل خود را شاعرى قرار نداد ، و از اين راه ابدا تحصيل معاش ننمود و با شغل خيّاطى امرار معاش مىكرد . وى و هم‌چنين گوشه‌ى انزوا را اختيار كرده و با نهايت فقر و كمال استغنا به سر مىبرده است . وفات او به سال 1181 هجرى در سن هفتاد سالگى در زادگاهش بود « 1 » . - * -

--> ( 1 ) - مجمع الفصحاء ؛ ج 2 ، ص 346 . الذريعه ؛ ج 9 ، ص 672 . آتشكده‌ى آذر ؛ ص 404 . مقدمه ديوان عاشق اصفهانى با تخليص .